Gemi Çeşitleri

GEMİ TİPLERİ VE ÇALIŞMA KOŞULLARI NELERDİR Türk filosunda denizciler genellikle dökme yük, tanker, general kargo, konteyner, ro-ro gemilerinde çalışmaktadır.  Her geçen gün büyük hızla gelişen teknoloji yüzünden genel anlamda limanda yükleme/ tahliye için kalma süreleri kısalmıştır. Üstte saydığımız her bir gemi tipi için çalışma koşullarını  ele alırsak; Dökme Yük gemileri Genellikle büyük tonajlı olup, kıtalar arası dökme yük (tahıl, maden, şeker, kömür...) taşırlar. Filoda yaş ortalaması çok yüksek olan bu tip gemiler çok sorunludur genellikle. 30-40 günde bir operasyon yapan bu gemilere bu sıklıkta operasyon bile stresli gelmektedir. Yükleme limanlarında yalnızca 20-30 saat kalan bu gemilerde, overload (aşırı yüklü olmak) olmamak için balastı zamanında  basmak tek marifettir. Balastı basmak o kadar önemlidir ki kuruyük gemilerinde normalde makine personelinin sorumluluğu olan balast operasyonu  güvertecilere geçmiştir. Balast pompa ve Valf kontrol panelleri güverte kargo ofisindedir.  Makineciler bu gemilerde de rahattır. Aşçısı becerikli, kumanyası zengin ve personeli kalabalıktır. Ama, tahliye limanları buna göre daha rahattır.3-5 gün kalır limanda tahliye için.  Gemi tonajı büyük olduğu için kötü havalarda az etkilenir. Personelin uzakyolda çalışıyor olması şımarıklığa sebep olur.Ama, bu gemilere sahip firmalar gemide disiplini sağlamak için deniz örf ve adetlerine uymayanlara prim vermez, Kaptan'ın raporu doğrultusunda ilk  limanda derhal gemiden çeker. Tercihini bu yönde kullanacak denizci 30-35 bin ton sınırına  dikkat etmelidir. Bu tonaja kadar kreynli dökme yük gemisi limanlarda çok kalır. Yükleme/tahliyesi kendi kreynleri kullanılacağından uzun sürer. Bu gemiler Brezilya, Rusya, Ukrayna, Batı Afrika ve Uzak Doğu'nun merkeze en yakın ve en güzel limanlarına gider. 1 hafta-1 ay arası limanda kalır. Tanker gemileri Genellikle küçük tonajlı olup, tanklarının kaplamasına göre aklınıza gelebilecek bütün sıvı kimyasal maddeleri  taşıyan gemilerdir. Bu gemilerde çalışmak büyük riskler  içerir. Personeli, kuru yük gemilerine göre 1/2-1/3 oranında daha fazla maaş alırlar. Bu işi zor kılan sık liman,  tahliye sonrası tankı yeni yüke hazırlamak ve bunu kısıtlı zaman diliminde yapmaktır. Bu acele yüzünden yapılan en basit hatalar can almaktadır.  Gaz ölçümü yapılmadan girilen tankta ölmek, uzun süre kanserojen yükün buharını  soluyarak kanser olmak, yıkama esnasında topraklaması yapılmamış aletin tanka sallandırarak spark yapıptankı patlatması ve personelin zarar görmesi gibi. Yüklenen  madde sıvı olduğundan çok dikkat gerektirir. Oluşacak bir taşıntı hem güvertedeki personele hem deoluşacak kirlilik yüzünden şirkete maddi zarara neden olur. Bu gemilerde tanklardaki oksijen oranını belirli bir seviyeye düşürmek için kullanılan  inert gaz, erkeklerde iktidarsızlığa sebep olur. Genellikle yabancı bayraklı oldukları için sosyal güvenlik primi ödenmez. Dolayısıyla  personeli sosyal güvenlikten kapsam dışıdır. Başınıza bir kaza gelse, şirketin sizin hastane masraflarınızı karşılama zorunluluğu yoktur. Bunlar yetmezmiş gibi bir de major  oil company'lerin (shell, total, bp, chevron, texaco...) denetleme gerginliği vardır. Sıkı denetimden geçen gemide bütün prosedürlerin takip edildiği, cihazların çalışır olduğu , emniyet kurallarından haberdar olunduğu, sertifikasyon gibimaddeler kontrol edilir. Bulunan kusur büyüklüğüne göre gemiyi kiradan düşüreceğinden gemide gözler her zaman suçlayacak birisini arar. Bu gemiler şehre en uzak limanlara yanaşır ve limanda  sadece saatlerle kalırlar. Avantajı olarak sayılırsa sözleşmeleri 4 aylıktır.  General kargo gemileri Aslında mesleğin en güzel yapılacağı gemiler bunlardır. Kırkambar yükü taşıyan gemilerdir. Yerine göre; yat, fabrika modülleri, uzay mekiği, konteyner taşırlar. Bunda olan zorluk ise parça yükün emniyete alınmasının  (lashing) gemi personelince yapılmasıdır. Zabiti  personeli farketmez herkes kısa zamanda yüzlerce parçayükün lashingini yetiştirmeye uğraşır. İlk olara k fiter uygun yerlere mapa kaynatır. Daha sonra zincirler , liftinler taşınır. Diğer ekip bunları sabitleyerekgerdirir.  Bu liman tarafından yapıldığında çok pahalı bir iştir.  Ama, gemi personeli ekstra para aldığından aynı işi artı tahliye limanında lashingleri çözmeyi 1/5 fiyatına yapar. Çok yorucu ve bu yüzden de çok tehlikelidir. Türk armatör general kargonun merkezi Almanya ve Hollanda dan yük bağlayamadığından gemiler hep kiradadır, bu yüzden zamanla yarışılır. Bu gemilerin kreynlerinde yanlış kullanım sonucu oluşan tel atma başa gelebilecek kabustur. Tel değişmesi ve bununen kısa sürede yapılması gerekmektedir. Buna ilaveten yük seperasyonu için yapılan bulkhead kurulumu ve tween deck kurulumu çok tehlikeli ve zor operasyonlardır. Konteyner gemileri 6 ay-1 yıllık programları önceden saatine kadar belli  olan, kutu taşıyan gemilerdir. Filonun en yüksek hızla  giden gemileridir. Çok sık liman yapar ama sadece saatlerce kalır limanda. Dolayısıyla gidilen limanlarda dışarı çıkmayı unutursunuz. Lashing limana ait olmasına rağmen personel tarafından tek tek kontrol edilmesi yorucudur. Konteyner patlak mı, mührü yerinde mi derken limandan kalktığınızı farkedersiniz.  Bu gemiler tender diye adlandırılan düşük stabiliteleriyle meşhurdur. Güverteye yüklenen konteynerler  yüzünden gm'leri düşüktür. Yükleme limanında batma tehlikesi bile yaşayabilirler. Personel ambar yıkama işiyle uğraşmaz. Bir nevi şoförlük yaparsınız bu gemilerde.  Zabitan arasında çok iyi bir uyum gerektirir. Özellikle bu gemilerin kaptanlarının  gemilerinin selameti için zabitlerine yardım etmesi, liman sonrası vardiyalarına yardım etmesi gerekir. Reefer konteyner soğutucu arızası, yanlış ağırlık dağılımı sonrası konteynerlerin göçmesi, tahliye limanı öncesi bilerek/bilmeyerek stowage sonucu konteyner shiftingi karşılaşılan sık problemlerdir. Sözleşmeleri 4 aylıktır, maaşları daha rahat kuru yük gemilerinden bile azdır. Ro-ro gemileri Bu gemiler yüksek süratleri ile tanınır. Sadece araç taşıyanı  ve hem yolcu hem de araç taşıyan çeşidi vardır. En güzel olanı gurbetçi taşıyanıdır. Giyersiniz beyaz üniformanızı,  takarsınız rayban gözlüğünüzü bayan yolculara caka satarsınız. Dikkatin merkezinde olursunuz. Personel araçları yükler, kıç kapağınızıkapatır, yola çıkarsınız. Seyir vardiyasında gemiyi merak eden gurbetçilerle  takılırsınız. İşiniz sadece şoförlüktür. Sezonluk iştir.  Torpiliniz sağlamsa kışında yattığınız yerden maaş  alırsınız. Bu gemilerin en önemli mekanizması kıç kapağıdır. Bunun operasyonu makinecilere aittir ve her açma-kapama karşılığı bonus alır sorumlu kişi. Sadece araç (tır) taşıyanlar daha yorucudur. Neyse ki personel bunların lashingiyle uğraşmaz.  Lashinglerin bağlanması ve çözülmesi ayrı ekiplerce yapılır. Bu gemiler her zaman çalışır sezonluk değildir. Bu gemilerde anti-heeling sistemi vardır. Yüksek balast kapasiteli pompaları sayesinde yükleme sonucu oluşan yatmakısa sürede bu sistem  sayesinde düzeltilir. Aynı zamanda bu sistemde oluşan arıza yüzünden limanda batan birçok gemi vardır. Yüksek makine devirleri yüzünden oluşan titreşim rahatsız edicidir. Yukarıdaki açıklamalar benim bu gemilerde gördüğüm olaylardır. Şahsi kanaat olarak  ideal çalışılacak gemi tipi Türk bayraklı kuru yük gemileridir. Zaten tankeri tercih  edenler kısa zamanda daha çok para kazanıp denizi bırakan tiplerdir. Asıl denizcilikte  yarayı açan bu tip insanlardır. Şirkete verdiği tavizlerle deniz örf adetlerini bitiren korkak insanlardır bunlar. Bunlar denizciliğin d'sinden anlamaz kişilerdir. Ağızlarında  safety first sloganı düşmez ama safety'den bihaberlerdir. Tank yıkamasını yetiştirmek için gece tüm güverte aydınlatmaları yanık seyre müsade edenler de bunlardır. Ama, içlerinde en küçük fiyat/performansa sahip olanları konteynercilerdir. Gece, gündüz demeden çalışır, az para kazanırlar.